بررسی نقش زنان در تلاش‌های صلح در افغانستان و پاکستان

۸صبح،‭ ‬کابل‭:‬‭ ‬انجمن‭ ‬زنان‭ ‬افغانستان‭-‬پاکستان‭ ‬برای‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬دموکراسی،‭ ‬با‭ ‬تهیه‭ ‬پالیسی‭ ‬زنان،‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬و‭ ‬هم‌چنین‭ ‬بررسی‭ ‬نقش‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬تلاش‌های‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬برنامه‌های‭ ‬عمل‭ ‬ملی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬کشور،‭ ‬تلاش‭ ‬دارد‭ ‬تا‭ ‬نقش‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬تلاش‌های‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬برنامه‌های‭ ‬عمل‭ ‬ملی‭ ‬را‭ ‬گسترده‌تر‭ ‬و‭ ‬فعال‌تر‭ ‬بسازد‭.‬

این‭ ‬انجمن‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬۲۰۱۲‭ ‬شکل‭ ‬گرفت،‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬هشت‭ ‬تن‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬فعال‭ ‬در‭ ‬عرصه‌های‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬از‭ ‬دو‭ ‬کشور‭ ‬حضور‭ ‬دارند‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬انجمن‭ ‬از‭ ‬افغانستان‭ ‬مریم‭ ‬صافی‭ ‬رییس‭ ‬نهاد‭ ‬پژوهش‭ ‬و‭ ‬توسعه،‭ ‬ناهید‭ ‬فرید‭ ‬عضو‭ ‬مجلس‭ ‬نمایندگان،‭ ‬لیلما‭ ‬ناصری‭ ‬رییس‭ ‬سازمان‭ ‬عدلی‭ ‬افغانستان‭ ‬و‭ ‬حمیرا‭ ‬اعتمادی‭ ‬مشاور‭ ‬حامد‭ ‬کرزی‭ ‬رییس‭ ‬جمهور‭ ‬پیشین‭ ‬عضویت‭ ‬دارند‭. ‬از‭ ‬پاکستان‭ ‬سمینه‭ ‬امتیاز‭ ‬مدیر‭ ‬اجرایی‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬بنیاد‭ ‬توسعه،‭ ‬داکتر‭ ‬سلما‭ ‬ملک‭ ‬استاد‭ ‬در‭ ‬دانشگاه‭ ‬نظامی‭ ‬قاید‭ ‬اعظم،‭ ‬شازیه‭ ‬ماری‭ ‬عضو‭ ‬پارلمان‭ ‬ایالت‭ ‬سند‭ ‬و‭ ‬مهرتاج‭ ‬روغانی‭ ‬رییس‭ ‬مجلس‭ ‬خیبر‭ ‬پختون‌خواه‭ ‬در‭ ‬انجمن‭ ‬زنان‭ ‬افغان‭-‬پاکستان‭ ‬برای‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬دموکراسی‭ ‬عضویت‭ ‬دارند‭.‬

مریم‭ ‬صافی‭ ‬رییس‭ ‬نهاد‭ ‬پژوهش‭ ‬و‭ ‬توسعه،‭ ‬روز‭ ‬پنج‌شنبه،‭ ‬دوازدهم‭ ‬حوت،‭ ‬در‭ ‬نشستی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬انستیتیوت‭ ‬مطالعات‭ ‬استراتژیک‭ ‬افغانستان‭ ‬به‭ ‬مناسبت‭ ‬رونمایی‭ ‬پالیسی‭ ‬زنان‭ ‬افغان‭-‬پاکستان‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬چگونگی‭ ‬گفتگوهای‭ ‬صلح‭ ‬در‭ ‬افغانستان‭ ‬و‭ ‬پاکستان‭ ‬و‭ ‬دیدگاه‭ ‬کارشنان‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬برگزار‭ ‬شده‭ ‬بود،‭ ‬گفت‭ ‬که‭ ‬تحقیقات‭ ‬انجمن‭ ‬زنان‭ ‬افغان‭-‬پاکستان‭ ‬برای‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬دموکراسی‭ ‬در‭ ‬هر‭ ‬دو‭ ‬کشور‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهد‭ ‬که‭ ‬نقش‭ ‬خانم‌ها‭ ‬در‭ ‬گفتگوهای‭ ‬صلح‭ ‬در‭ ‬افغانستان‭ ‬مطلوب‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬طرح‭ ‬برنامه‌های‭ ‬عمل‭ ‬ملی‭ ‬نامطلوب‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬پالیسی‭ ‬زنان‭ ‬افغان‭-‬پاکستان‭ ‬بر‭ ‬اساسی‭ ‬تحقیقاتی‭ ‬در‭ ‬داخل‭ ‬دو‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬هم‌چنین‭ ‬برمبنای‭ ‬قطع‌نامه‭ ‬۱۳۲۵‭ ‬شورای‭ ‬امنیت‭ ‬سازمان‭ ‬ملل‭ ‬متحد‭ ‬که‭ ‬روی‭ ‬نقش‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬روند‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬تأکید‭ ‬دارد،‭ ‬آماده‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬

مریم‭ ‬صافی‭ ‬با‭ ‬اشاره‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬انجمن‭ ‬زنان‭ ‬افغان‭-‬پاکستان‭ ‬برای‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬دموکراسی‭ ‬در‭ ‬تلاش‭ ‬تقویت‭ ‬نقش‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬روند‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬برنامه‌های‭ ‬عمل‭ ‬ملی‭ ‬است،‭ ‬گفت‭ ‬که‭ ‬هدف‭ ‬اصلی‭ ‬از‭ ‬تهیه‭ ‬پالیسی‭ ‬زنان،‭ ‬امنیت‭ ‬و‭ ‬صلح‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬تجربیات‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬روند‭ ‬ملی‭ ‬است‭. ‬وی‭ ‬گفت‭: ‬‮«‬خانم‌ها‭ ‬در‭ ‬افغانستان‭ ‬در‭ ‬روند‭ ‬صلح‭ ‬نقش‭ ‬دارند،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬برنامه‭ ‬عمل‭ ‬ملی‭ ‬اصلاً‭ ‬نقشی‭ ‬ندارند‭. ‬ما‭ ‬می‌خواهیم‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬این‭ ‬رساله‭ ‬پالیسی‭ ‬پژوهشی‭ ‬نظریات‭ ‬خانم‌ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دولت‌های‭ ‬افغانستان‭ ‬و‭ ‬پاکستان‭ ‬برسانیم‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬خانم‌ها‭ ‬برنامه‌های‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬عمل‭ ‬ملی‭ ‬چگونه‭ ‬عملی‭ ‬شود‭.‬‮»‬

مریم‭ ‬صافی‭ ‬افزود‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬تهیه‭ ‬پالیسی‭ ‬زنان،‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬نظریات‭ ‬شماری‭ ‬از‭ ‬خانم‌ها‭ ‬در‭ ‬پنج‭ ‬ولایت‭ ‬افغانستان‭ ‬جمع‌آوری‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬گنجانده‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬او‭ ‬تأکید‭ ‬کرد‭ ‬دیدگاه‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬تهیه‭ ‬این‭ ‬پالیسی‭ ‬نقش‭ ‬داشته‌اند،‭ ‬در‭ ‬باره‭ ‬تلاش‌های‭ ‬جاری‭ ‬صلح‭ ‬نیز‭ ‬گرفته‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬گفته‭ ‬خانم‭ ‬صافی،‭ ‬بیشتر‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬تحقیق‭ ‬شرکت‭ ‬داشته‌‭ ‬گفته‌اند‭ ‬که‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬تلاش‌های‭ ‬صلح‭ ‬نقش‭ ‬دارند،‭ ‬اما‭ ‬فضا‭ ‬برای‭ ‬ابراز‭ ‬نظر‭ ‬برای‌شان‭ ‬وجود‭ ‬ندارد‭. ‬

هم‌چنین‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬تحقیقی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬منظور‭ ‬تهیه‭ ‬پالیسی‭ ‬زنان،‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬صورت‭ ‬گرفته‭ ‬است،‭ ‬پنجاه‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬پنج‭ ‬ولایت‭ ‬درباره‭ ‬صلح‭ ‬از‭ ‬آنان‭ ‬پرسیده‭ ‬شده‭ ‬است،‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬تلاش‌های‭ ‬صلح‭ ‬ابراز‭ ‬امیدواری‭ ‬کرده،‭ ‬اما‭ ‬بیست‭ ‬درصد‭ ‬دیگر‭ ‬گفته‌اند‭ ‬که‭ ‬تعریف‭ ‬واضح‭ ‬و‭ ‬روشنی‭ ‬از‭ ‬صلح‭ ‬تاکنون‭ ‬ارایه‭ ‬نشده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬تحقیق‭ ‬که‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬بیست‭ ‬زن‭ ‬فعال‭ ‬شرکت‭ ‬داشته‌اند،‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬شصت‭ ‬درصدشان‭ ‬امکان‭ ‬امضای‭ ‬یک‭ ‬توافق‌نامه‭ ‬سیاسی‭ ‬میان‭ ‬دولت‭ ‬و‭ ‬گروه‭ ‬طالبان‭ ‬را‭ ‬بعید‭ ‬ندانسته‌اند‭. ‬سی‌و‌هشت‭ ‬درصد‭ ‬این‭ ‬پرسش‌شوندگان‭ ‬نقش‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬پیش‌برد‭ ‬تلاش‌های‭ ‬صلح‭ ‬در‭ ‬افغانستان‭ ‬نسبتا‭ ‬مناسب‭ ‬توصیف‭ ‬کرده‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬نوزده‭ ‬درصد‭ ‬دیگر‭ ‬گفته‌اند‭ ‬که‭ ‬نقش‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬تلاش‌ها‭ ‬تاکنون‭ ‬محدود‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬آنان‭ ‬تأکید‭ ‬کرده‌اند‭ ‬که‭ ‬موانع‭ ‬فرهنگی،‭ ‬فشارهای‭ ‬مذهبی‭ ‬و‭ ‬فقدان‭ ‬اراده‭ ‬سیاسی‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬عواملی‌اند‭ ‬که‭ ‬مانع‭ ‬مشارکت‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬روند‭ ‬صلح‭ ‬شده‌اند‭.‬

با‭ ‬این‭ ‬حال،‭ ‬انجمن‭ ‬زنان‭ ‬افغان‭-‬پاکستان‭ ‬برای‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬دموکراسی،‭ ‬در‭ ‬پالیسی‭ ‬زنان،‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬تقویت‭ ‬مشارکت‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬تلاش‌های‭ ‬صلح‭ ‬و‭ ‬طرح‌‭ ‬برنامه‌های‭ ‬عمل‭ ‬ملی‭ ‬تهیه‭ ‬شده،‭ ‬خواستار‭ ‬بازسازی‭ ‬و‭ ‬اصلاح‭ ‬ارتباط‭ ‬میان‭ ‬دولت‭ ‬و‭ ‬مردم‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬انجمن‭ ‬می‌گوید‭ ‬که‭ ‬دولت‭ ‬افغانستان‭ ‬مکلفیت‭ ‬دارد‭ ‬تا‭ ‬برای‭ ‬جلب‭ ‬اعتماد‭ ‬بیشتر‭ ‬مردم‭ ‬به‭ ‬نهادهای‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬تقویت‭ ‬روند‌های‭ ‬دموکراتیک،‭ ‬ارتباط‭ ‬بیشتری‭ ‬با‭ ‬مردم‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭.‬

انجمن‭ ‬زنان‭ ‬افغان‭-‬پاکستان‭ ‬روند‭ ‬صلح‭ ‬در‭ ‬افغانستان‭ ‬را‭ ‬‮«‬نخبه‌محور‮»‬‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬‮«‬بالا‭ ‬به‭ ‬پایین‮»‬‭ ‬توصیف‭ ‬کرده‭ ‬می‌گوید‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬شامل‭ ‬ساختن‭ ‬دیدگاه‌های‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬شکل‌دهی‭ ‬اجماع‭ ‬ملی‭ ‬برای‭ ‬صلح،‭ ‬هم‌زمان‭ ‬از‭ ‬روش‭ ‬‮«‬پایین‭ ‬به‭ ‬بالا‮»‬‭ ‬نیز‭ ‬استفاده‭ ‬شود‭.‬